Do mhaoin a luacháil

Cén chaoi a ndéantar luacháil ar do mhaoin?

Ní dhéanann na Coimisinéirí Ioncaim luacháil ar mhaoine chun críocha na Cánach Maoine Áitiúla (CMÁ), ach cuireann treoir ar fáil maidir leis an gcaoi le luacháil a dhéanamh ar do mhaoin.

Féadfaidh tú do mhaoin a luacháil ag baint úsáide as a bhfuil a leanas mar threoir:

Mar úinéir dliteanach, ní mór duit cóip a choinneáil de na foinsí eolais a úsáidtear chun cinneadh a dhéanamh faoi luach do mhaoine.

Tá liosta déanta ag na Coimisinéirí Ioncaim de na meánluachanna margaidh a bhaineann le maoine i gcomharsanachtaí áirithe chun cabhrú le treoir a thabhairt i leith luachála. Tugtar nod i leith an bhanda luachála do do mhaoin, ag brath ar an gcineál maoine, aois na maoine, agus suíomh na maoine. Is uirlis úsáideach é seo ach ba cheart go bhfuil sé feicthe ar in éineacht le doiciméadacht eile a bhaineann go sonrach do d’mhaoin.

Léirítear san fhíseán seo an chaoi le treoir luachála ar líne na gCoimisinéirí Ioncaim a úsáid, chomh maith le foinsí eile eolais chun cabhrú leat do mhaoin a luacháil.

 

Treoir luachála idirghníomhach ar líne

Tugtar eolais sa treoir luachála ar líne ar mheánluachanna margaidh maoin in áiteanna áirithe.

Braitheann na bandaí luachála a léirítear:

  • ar chineál na maoin
  • aois na maoin

agus

  • suíomh na maoin.

Ní thugtar luachanna aonair margaidh do mhaoine.

Tá an treoir idirghníomhach ar líne cabhrach, ach tá sé tábhachtach mionsonraí do mhaoine féin a chur san áireamh. Má tá gnéithe speisialta ag baint le do mhaoin, ba chóir duit é seo a chur san áireamh nuair atá cinneadh á dhéanamh agat i leith luach do mhaoine. Féadfaidh sé, mar shampla, go bhfuil gairdín níos lú agat ná an meánghairdín i do cheantar.

Clár na ndíol maoine cónaithe

Foilsíonn an tÚdarás Rialála Seirbhísí Maoine clár na ndíol maoin cónaithe.

Más maoin nua é an mhaoin, léirítear an praghas eisiata ó CBL (ag 13.5%).

Ba chóir duit an praghas agus CBL san áireamh a úsáid nuair atá cinneadh á dhéanamh i leith an bhanda luachála do do mhaoin. Ní mór comparáid a dhéanamh sna samplaí idir maoine atá cosúil le chéile. Mar shampla, comparáid idir árasán dhá sheomra leapa deich mbliana d’aois agus árasán den chineál céanna.

Luacháil ghairmiúil

Féadfaidh tú roghnú iarraidh ar luachálaí gairmiúil do mhaoin a luacháil. Ní mór go léireodh an luacháil ghairmiúil an luach atá ar do mhaoin ar 1 Bealtaine 2013 agus go gcuirfí an méid seo a leanas ann:

  • cineál na maoine
  • méid na maoine
  • caighdeán, nó deisriocht na maoine.

Foinsí eile eolais

Ba chóir duit tagairt a dhéanamh d’eolas a bhaineann le maoine áitiúla, mar shampla:

  • an rannán maoine i nuachtáin áitiúla
  • gníomhairí eastáit áitiúla
  • suíomhanna idirlín maoine, amhail daft.ie agus myhome.ie.

Ní mór go ndéanfadh na foinsí seo comparáid idir maoine atá cosúil le chéile agus go léireodh siad luach margaidh do mhaoine ar 1 Bealtaine 2013.

Céard a dhéanaim mura leanaim treoir luachála na gCoimisinéirí Ioncaim?

Má leanann tú treoirlínte luachála na gCoimisinéirí Ioncaim go macánta, glacfaidh muid leis an luacháil a rinne tú ar do mhaoin. Má bhraitheann tú, áfach, nach léiríonn an treoir luacháil réasúnach le haghaidh do mhaoine, ba chóir duit do mheasúnú féin a dhéanamh.

Tá tú freagrach as cinntiú go roghnaíonn tú an banda luachála ceart le haghaidh do mhaoine. 

Ní mór duit doiciméid tacaíochta uile a choinneáil agus an banda luachála roghnaithe agat mar go mbeidh sé riachtanach má tharlaíonn athbhreithniú comhlíontachta.  Féadfaidh na Coimisinéirí Ioncaim measúnú a thionscnamh má chreideann muid go bhfuil an méid a dhearbhaigh tú ar do thuairisceán ró-íseal.

Céard a tharlaíonn má chónaíonn tú in árasán muintire?

De réir dlí, maoin chónaithe ar leithligh chun críocha CMÁ is ea aon fhoirgneamh nó aon chuid d’fhoirgneamh atá in úsáid nó atá oiriúnach le húsáid mar áit chónaithe. Ciallaíonn sé seo go bhfuil dliteanais ar leithligh CMÁ ag an árasán muintire agus ag an bpríomh-mhaoin.

Más leis an duine dliteanach céanna an t-árasán muintire agus an phríomh-mhaoin, féadfar go gceadaíonn na Coimisinéirí Ioncaim an dá fhoirgneamh a bheith luacháilte mar aon mhaoin amháin chun críocha CMÁ.

Ar aghaidh: Toscaí a imríonn tionchar ar do luacháil