Soláthar maoine

An bhfuil soláthar maoine incháinithe?

Chun go mbeadh sé inmhuirir do CBL, ní mór an méid seo a leanas a bheith i gceist leis an maoin:

  • gur forbraíodh í
  • agus
  • gur soláthraíodh í le haghaidh comaoine i gcúrsa gnó.

Ní bhíonn soláthar maoine incháinithe ach amháin nuair a mheastar an mhaoin a bheith nua. Cinntítear maoin a bheith nua tríd an méid seo a leanas:

  • An chéad soláthar de mhaoin chríochnaithe taobh istigh de chúig bliana óna críochnú, bíonn sé faoi dhliteanas CBL (tugtar riail na gcúig bliana air seo).
  • An dara soláthar agus gach soláthar ina dhiaidh sin de mhaoin chríochnaithe taobh istigh de chúig bliana óna críochnú, bíonn sé faoi dhliteanas CBL más rud é nár áitíodh í ar feadh 24 mí ar an gcomhiomlán (tugtar riail an dá bhliain air seo).
  • Aon soláthar de mhaoin fhorbartha ach neamhchríochnaithe taobh de 20 bliain ón uair a scoradh den fhorbairt (tugtar riail an fhichead bliain air seo).

Tá na soláthairtí maoine seo a leanas incháinithe freisin:

  • Go ginearálta, bíonn gach díol seanmhaoine díolmhaithe ó CBL. I gcúinsí áirithe, áfach, féadfaidh an duine a sholáthraíonn maoin den chineál sin agus an ceannaitheoir comhroghnú an soláthar a bheith faoi dhliteanas CBL.
  • Nuair a dhíoltar maoin, agus i dtaca leis an díol sin, go bhfuil conradh ann idir an ceannaitheoir agus duine eile chun an mhaoin a fhorbairt, bíonn an díol faoi dhliteanas CBL.
  • Nuair atá maoin chónaithe forbartha ag duine i gcúrsa gnó earraí do-aistrithe a fhorbairt, díol incháinithe i gcónaí is ea díol na maoine ag an duine sin nó ag duine bainteach leis an duine sin. Ní bheadh sé seo i gceist sa chás go dtógtar an mhaoin chónaithe i gcúrsa gnó seachas gnó forbraíochta, amhail an gnó ligin maoine. Ábhar fírinne atá le deimhniú ar bhonn fianaise oibiachtúil i ngach cás is ea cé acu an bhfuil nó nach bhfuil duine i mbun gnó earraí do-aistrithe a fhorbairt. 

Soláthar i dtaca le comhaontú maoin a fhorbairt

Is incháinithe i gcónaí a bhíonn aon soláthairtí maoine a dhéantar i dtaca le comhaontú an mhaoin a fhorbairt, is cuma cé acu an ndéanann nó nach ndéanann an duine an soláthar i gcúrsa gnó.

Chun an fhoráil a fheidhmiú, ní mór do cheannaitheoir na maoine, nó duine bainteach leis an gceannaitheoir, comhaontú a dhéanamh le duine incháinithe (de ghnáth forbróirí nó tógálaí araon) chun an mhaoin a fhorbairt.

Ní mór baint a bheith ann ar bhealach éigin idir soláthar na maoine agus an conradh a dhéanamh an mhaoin a fhorbairt.

Mar shampla, má dhíolann feirmeoir láthair (nuair nach mbeadh díol na láithreach faoi dhliteanas CBL ar chaoi eile) le duine aonair príobháideach a bhfuil sé i gceist acu áit chónaithe a thógáil ar an láthair, ní bheadh an feirmeoir ag déanamh soláthar incháinithe faoin bhforáil seo.

Má dhéanann úinéir na talún agus an forbróir, áfach, socruithe i dteannta a chéile achar talún a fhorbairt ar an mbunús go ndíolfaidh úinéir na talún na ceapaigh talún le daoine éagsúla a n-iarrfar orthu comhaontú a dhéanamh leis an bhforóir chun teach a thógáil ar an gceapach, meastar go bhfuil baint idir díol na gceapach agus an comhaontú forbairt a dhéanamh. Sa chás seo, tá díol na talún faoi dhliteanas CBL.

Céard í an tsuim incháinithe ar sholáthar maoine?

Nuair a bhíonn soláthar maoine incháinithe, is í an tsuim incháinithe suim iomlán na comaoine iníoctha don soláthar.

Féadfaidh sé go mbeadh comaoin i bhfoirm airigid tirim nó féadfaidh sé gurb éard atá ann ná luach na seirbhísí atá le feidhmiú ag an gceannaitheoir. Go ginearálta, is í an chomaoin an tsuim atá iníoctha faoin gconradh.

I gcúinsí áirithe, féadfar an tsuim a léirítear sa chonradh a chur in áit luach margaidh na maoine.

Ar aghaidh: Céard is brí le forbartha?