Tuarascáil Bhliantúil 2025 foilsithe ag na Coimisinéirí Ioncaim
Ar 07/05/2026, d'fhoilsigh na Coimisinéirí Ioncaim a dTuarascáil Bhliantúil 2025, mar aon le roinnt páipéar taighde agus staitistiúla eile.
Leagtar amach sa tuarascáil gurbh ionann fáltais chomhiomlána in 2025 agus €157 billiún, lena n-áirítear €34.9 billiún a bailíodh thar ceann Ranna Rialtais eile, gníomhaireachtaí agus Ballstáit eile an AE. B'ionann glanfháltais chánach agus €106.5 billiún.
Ag trácht ar fhoilseachán an lae inniu, dúirt Cathaoirleach na gCoimisinéirí Ioncaim, Niall Cody:
"D'fhan rátaí comhlíontachta tráthúla láidir in 2025 ag 99% do chásanna móra agus meánmhéide agus 93% do chásanna eile, an dara méadú bliantúil as a chéile. Léiríonn sé seo an cultúr leanúnach maidir le comhlíontacht shaorálach láidir i sochaí na hÉireann.
Gabhann muid buíochas le cáiníocóirí, gnóthaí, trádálaithe agus a ngníomhairí as a gcomhoibriú leanúnach agus a leibhéil arda comhlíontachta i rith 2025."
Ag Tacú le Cáiníocóirí, Gnóthaí agus Trádáil
Aithníonn muid go bhfuil tionchar ag costais ardaithe agus athruithe eile sa timpeallacht eacnamaíoch ar ghnóthaí ar bhealaí éagsúla, agus go bhféadfadh sé seo brúnna sreafa airgid a chruthú. Is í an chomhairle atá againn do cháiníocóirí a bhfuil deacrachtaí sealadacha sreafa airgid acu ná teagmháil a dhéanamh linn chomh luath agus a thagann na fadhbanna seo chun cinn.
Agus í ag cur síos ar an tábhacht a bhaineann le rannpháirtíocht luath i gcásanna den sórt sin, mhol an Coimisinéir Ioncaim, Maura Kiely:
"Soláthraíonn muid réitigh íocaíochta solúbtha atá curtha in oiriúint do chúinsí airgeadais agus cumas íocaíochta cáiníocóirí aonair. Lenár n-áis Socraíochta Íocaíochtaí (PPA), féadann cáiníocóirí iarratas a dhéanamh ar PPA, nó PPA atá ann cheana a choigeartú, ag am ar bith. Cabhraíonn an áis seo le cáiníocóirí a dtaifead a choinneáil ar chomhlíontacht tráthúil le linn deacrachtaí sealadacha.
Tá cuntas teiste láidir againn maidir le socruithe íocaíochta solúbtha agus cuí a aontú. Dá bhrí sin, féadann cáiníocóirí a bheith cinnte go n-oibreoidh muid leo ar an gcoinníoll go dtéann siad i dteagmháil linn ar bhonn fiúntach agus, go criticiúil, go dtabharfaidh siad aon tuairisceáin gan íoc cothrom le dáta agus go leanfaidh siad ar aghaidh a dtuairisceáin a thíolacadh ar bhonn tráthúil. Is ionann an scéal fiú más rud é nach bhféadtar na dliteanais ghaolmhara a íoc."
Ar an 31 Nollaig 2025 bhí 18,653 PPA i bhfeidhm a chlúdaíonn beagnach €1 billiún d'fhiachas, lena n-áirítear €708 milliún faoin Scéim Stórasaithe Fiachais (SSF).
Sa chás nach n-íoctar fiachas agus nuair nach bhfuil aon rannpháirtíocht fhiúntach ann, déanaimid gníomh forfheidhmithe cuí. Cinntíonn sé seo cothrom na Féinne do chách, cosnaíonn sé an Státchiste agus mar thoradh air sin laghdaíodh an fiachas iomlán gan íoc ó €3.1 billiún amhail an 31 Nollaig 2024 go €2.3 billiún ag deireadh 2025.
Comhlíontacht Shaorálach a Éascú
Tá oideachas agus eolas a chur ar cháiníocóirí faoina n-oibleagáidí lárnach chun tacú le comhlíontacht shaorálach agus féinseirbhís a chumasú. Cé go n-íocann formhór na gcáiníocóirí an méid ceart cánach ag an am ceart, tuigimid go bhféadfadh cúinsí tarlú nuair a dhéanann cáiníocóirí a chomhlíonann de ghnáth botúin ina gcúrsaí cánach nó nach bhfuil siad ar an eolas faoi na hoibleagáidí cánach is infheidhme maidir le hidirbheart nó imeacht saoil ar leith.
Soláthraíonn ár gCreat um Idirghabhálacha Comhlíontachta (CIC) deiseanna do cháiníocóirí aghaidh a thabhairt go saorálach ar aon earráidí a rinne siad agus iad a cheartú go saorálach. Is gnách go mbaineann iad siúd a bhaineann leas as na deiseanna seo leas as pionóis ar leibhéal níos ísle agus, go ginearálta, ní bheidh siad i mbaol ionchúiseamh ná foilsithe.
Maidir leis an mionlach nach bhfuil comhlíontach, aithnímid agus téimid i ngleic go réamhghníomhach le riosca. Ag labhairt di faoi na bealaí ina gcabhraíonn IS agus dul chun cinn teicneolaíochta eile lenár bpróisis measúnaithe riosca, dúirt an Coimisinéir Ioncaim, Ruth Kennedy:
"Cuirimid lenár sealúchais sonraí go leanúnach agus baineann muid úsáid as ard-anailísíocht chun pictiúr níos soiléire a thógáil ar iompraíochtaí comhlíontachta agus ar rioscaí earnáil-shonracha. Trí shonraí a chros-sheiceáil i gcoinne dearbhuithe cáiníocóra agus ár dtaifid agus ár bhfaisnéis féin, aithnímid neamhréireachtaí agus táscairí neamhchomhlíontachta.
Cuireann an cur chuige seo, atá bunaithe ar reachtaíocht, ar ár gcumas ár n-acmhainní a dhíriú san áit a bhfuil an tionchar is mó acu agus laghdaíonn sé an t-ualach ar cháiníocóirí comhlíontacha."
In 2025, rinne ár bhfoirne breis agus 237,000 idirghabháil iniúchóireachta agus comhlíontachta ar fiú €734 milliún iad, agus bailíodh €41.7 milliún eile ó chásanna seachanta cánach.
Bainistíocht Éifeachtach Teorann
Tá ról lárnach ag ardmhodheolaíochtaí anailíse riosca agus próifíliú inár gcuid oibre freisin chun teorainneacha an Stáit a chosaint ar gháinneáil ar dhrugaí, ar smuigleáil aindleathach agus ar choireacht eagraithe. Glacaimid páirt freisin i bhfóraim AE agus i bhfóraim idirnáisiúnta eile chun dea-chleachtas a roinnt agus chun an tslándáil agus an athléimneacht a neartú ar fud riaracháin chustam. Cinntíonn sé seo go bhfuilimid in ann dul i ngleic le réimsí riosca nua de réir mar a fhorbraíonn siad.
Ag tógáil ar an rath a bhí ar ár bhfoirne forfheidhmithe le blianta beaga anuas, ghabh muid beagnach 40,000 kg de dhrugaí ar luach €191.1 milliún.
Feabhsaíodh ár gcumas sa spás seo in 2025 nuair a seoladh ár gCuitéar Custam nua, RCC. 'Cosaint' agus oscailt na Saoráid Stáit nua ag Europort Ros Láir ina raibh scanóir X-ghathaithe droichid ardfhuinnimh le haghaidh ardchigireachtaí feithiclí.
Tugann ár bhfoirne forfheidhmithe dúshlán agus aghaidh ar gach céim den slabhra soláthair tobac aindleathach agus thug siad faoi roinnt oibríochtaí suntasacha le linn 2025. Áirítear leis seo monarcha toitíní aindleathach a aimsiú agus a dhíchóimeáil agus urghabháil táirgí tobac ar fiú os cionn €63.5 milliún iad.
Leis na bearta nua a thugamar isteach i mí na Nollag 2025, cuireadh tuilleadh le rialuithe ar ghluaiseacht tobac dleacht-íoctha isteach sa Stát, ó Bhallstáit eile an AE, ag daoine príobháideacha.
Nuálaíocht Dhigiteach
Léiríonn ár samhail seirbhíse 'digiteach' roghanna na gcáiníocóirí chun a gcúrsaí cánach a bhainistiú ag am a oireann dóibh, agus leanaimid orainn ag infheistiú inár dtairiscintí seirbhíse digiteacha chun éifeachtúlacht agus éispéiris úsáideora a fheabhsú. Comhlánaímid na tairiscintí seirbhíse seo le cúnamh díreach dóibh siúd a bhfuil sé de dhíth orthu.
Baineann muid úsáid as teicneolaíocht freisin chun ár bpróisis inmheánacha a fheabhsú, lena n-áirítear seoladh cúntóir IS a chabhraíonn le cásoibrithe ár Lámhleabhair Cánach agus Dleachta (TDManna) a chuardach agus a cheistiú agus cumas IS gníomhaireach chun leaganacha tosaigh de lámhleabhair nua a dhréachtú le haghaidh athbhreithniú agus scagadh ag saineolaithe ábhair.
Le linn 2025 sheol muid leaganacha 'bosca gainimh' de Shamhlacha Teanga Mhór (LLM) chun cabhrú le baill foirne i leith achoimriú ar doiciméad, smaointe a ghiniúint chomh maith le cóid inmheánacha a fhorbairt agus a chothabháil. Cumasaíonn na timpeallachtaí slána seo nuálaíocht gan riosca do phríomhoibríochtaí.
Ag machnamh ar ár n-oscailteacht chun teicneolaíocht nua ar nós IS a mheas agus a chur i bhfeidhm, leag an Coimisinéir Kennedy amach na nithe seo a leanas:
"Tá próisis láidre rialachais againn a chinntíonn go bhfuil an leas a bhaineann muid as IS sábháilte, dleathach agus eiticiúil, agus ailínithe le reachtaíocht an AE agus le treoir náisiúnta maidir le húsáid fhreagrach IS san Earnáil Phoiblí.
Cuireadh oiliúint leathnaithe IS ar fáil dár ndaoine go léir i rith 2025 freisin, chun an t-eolas agus an breithiúnas a thabhairt dóibh chun na huirlisí seo a úsáid go héifeachtach. Dá bhrí sin, cuirtear fáilte roimh an bhfionnachtain ónár Suirbhé ar Rannpháirtíocht Fostaithe 2025 go gcreideann níos mó ná 70% dár ndaoine go gcruthóidh IS éifeachtúlachtaí i sreafaí oibre."
Athchóiriú agus Nuachóiriú Cánach
Leanann muid orainn ag tacú leis an Roinn Airgeadais maidir leis an gcreat beartais cánach agus dleachta a mheas agus a fhorbairt.
Rinne muid dul chun cinn suntasach maidir le forbairtí TF a theastaíonn chun tacú leis na córais le haghaidh clárúcháin agus tíolacthaí Colún a Dó, agus d'fhoilsigh muid mol treorach tiomnaithe ar ár suíomh idirlín. Rinne muid teagmháil freisin le heintitis a d'fhéadfadh a bheith laistigh den raon feidhme agus le páirtithe leasmhara ábhartha in 2025 chun feasacht a ardú ar an bpróiseas clárúcháin.
Féadann eintitis laistigh den raon feidhme a dtuairisceán faisnéise cánach breisiúcháin a thíolacadh agus dliteanais ghaolmhara a íoc trí ROS anois agus meabhraítear dóibh a bheith eolach ar riachtanais tuairiscithe chun a chinntiú go gcomhlíonann siad spriocdháta tíolactha an 30 Meitheamh 2026.
Ag Féachaint Chun Cinn
Ag féachaint chun cinn, dúirt an tUasal Cody:
"Táimid tiomanta i gcónaí do chánacha agus dleachtanna atá dlite don Stát a bhailiú go cothrom agus go héifeachtach agus trí rialuithe custam a chur i bhfeidhm. Mar chuid de seo, leanfaidh muid orainn ag cur seirbhísí agus tacaíochtaí ar fáil chun é a dhéanamh chomh héasca agus is féidir do cháiníocóirí a n-oibleagáidí cánach a thuiscint agus a chomhlíonadh.
Sa chás go gcuirtear oibleagáidí tuairiscithe nua i bhfeidhm, rachfar i dteagmháil leis na páirtithe leasmhara ábhartha go léir lena chinntiú go bhfuil dóthain feasachta agus ama ann chun na ceanglais sin a chomhtháthú ina bpróisis ghnó. Maidir le cáiníocóirí atá ag streachailt lena ndliteanais chánach a íoc, oibreoidh muid leo chun socrú íocaíochta a fháil atá inghlactha go frithpháirteach.
Leanfaidh muid orainn ag cur lenár dtuiscint maidir le hiompar comhlíontachta cánach agus dleachta agus leanfar de bheith tiomanta ag tabhairt aghaidh ar neamhchomhlíontacht de gach saghas. Leanfaidh muid orainn freisin ag cur isteach ar chroíshlabhraí soláthair a úsáideann daoine a bhfuil baint acu le smuigleáil agus trádáil aindleathach trí chomhoibriú leanúnach lenár gcomhpháirtithe forfheidhmithe dlí náisiúnta agus idirnáisiúnta chomh maith lenár n-acmhainní a úsáid go sofhreagrúil."
De réir mar a théann an plé ar athchóiriú custaim agus ar chúrsaí beartais eile chun cinn, leanfaidh muid orainn ag déanamh ionadaíochta ar sheasamh na hÉireann agus ag tacú leis an Roinn Airgeadais. I measc na bpríomhathruithe atá le teacht, tá:
- Muirear Dleachta Custam seasta a thabhairt isteach ar gach coinsíneacht do dhaoine aonair ar luach níos lú ná €150 a thagann isteach san AE ón 1 Iúil 2026, lena n-áirítear iompórtálacha go hÉirinn ón mBreatain Mhór.
- Muirear Láimhseála Custam an AE a thabhairt isteach ón 1 Samhain 2026 chun na costais atá ag méadú a bhaineann le hearraí ríomhthráchtála a bhainistiú laistigh den AE a chlúdach, agus ina dhiaidh sin cuirfear tús le Mol Sonraí Custaim an AE do choinsíneachtaí ríomhthráchtála ó lár 2028.
Tiomnófar acmhainní suntasacha freisin chun tacú leis an Roinn Airgeadais le linn Uachtaránacht na hÉireann ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh in 2026.
I measc na bpríomhthosaíochtaí eile in 2026, tá:
- obair atá le cur i gcrích chun aistriú an MV Matthew ó Chuan Chorcaí a éascú,
- gach tíolacadh a fhaightear faoin deis nochta a phróiseáil chun mí-aicmiú féinfhostaíochta a chur ina gceart,
- agus
- rannpháirtíocht le gnóthaí, le comhlachtaí ionadaíocha, le soláthraithe bogearraí agus le páirtithe leasmhara eile a threisiú chun feasacht agus ullmhúcháin maidir le ViDA agus Nua-Aoisiú CBL a neartú.
Mar fhocal scoir, dúirt an tUasal Cody:
"Gabhann Coimisinéir Kennedy, Kiely agus mé féin buíochas le baill foirne uile na gCoimisinéirí Ioncaim as a dtiomantas agus a ngairmiúlacht, a chinntigh go raibh muid in ann ár n-éachtaí i rith 2025 a bhaint amach. Gabhaimid buíochas freisin le comhghleacaithe a chuaigh ar scor le bliain anuas, ar thiomnaigh go leor acu 40 bliain nó níos mó seirbhíse don Stát."
[CRÍOCH 07/05/2026]