Iasachtaí tosaíochta

Is éard is iasacht tosaíochta ann ná iasacht a thugann tú do d'fhostaí nó d'iarfhostóir nó dá c(h)éile. Tarlaíonn sé nuair atá an ráta ús gearrtha ar an iasacht i mbliain amháin níos lú ná an ráta sonraithe. Socraíonn an Roinn Airgeadais an ráta sonraithe.

Is sochar comhchineáil incháinithe í iasacht tosaíochta. Ní mór do d'fhostaí an méid seo a leanas a íoc i leith an tsochair:

Más é do ghnó iasachtaí a thabhairt don phobal, ní sochar comhchineáil é más rud é:

  • go bhfuil an ráta a ghearrann tú níos ísle ná an ráta atá leagtha síos ag an Roinn Airgeadais
  • go ngearrtar an méid céanna ar d'fhostaí agus a ghearrtar ar an bpobal.

Ríomh an tsochair

Caitear leis an tsochair mar phá barúlach an fostaí don bhliain chánach ábhartha. Ní mór duit ÍMAT, ÁSPC agus MSU a asbhaint as an pá barúlach seo.

Is ionann luach an tsochair agus an difríocht idir:

  • an t-ús íoctha ag an iasachtaí i mbliain amháin 
  • an ráta sonraithe don bhliain sin. 

Léiríonn sé an t-ús a ghearrfaí dá mba rud é nach raibh ceangal idir an dá pháirtí.

Féadtar an t-ús a ghearrtar a ríomh:

  • ar an iarmhéid laghdaitheach
  • ar an meán-iarmhéid don bhliain (an t-iarmhéid tosaigh móide an t-iarmhéid deiridh, roinnte ar a dó)
  • ar an tréimhse ina raibh an iasacht ar fáil sa bhliain sin.

Má dhíscríobhann tú an iasacht, éiríonn an tsuim dhíscríofa de bheith ina suim incháinithe sa bhliain a dhíscríobhtar é.

Rátaí sonraithe

Rátaí reatha sonraithe ag an Roinn Airgeadais 
Iasachtaí tithíochta cáilitheacha 4%
Gach iasacht eile 13.5%

Céard is iasacht tithíochta cháilitheach ann?

Iasacht a d’úsáid d’fhostaí chun áit chónaithe a cheannach, a dheisiú, a fhorbairt, a fheabhsú, atá in úsáid:

  • ag d’fhostaí
  • ag iar-chéile nó iar-pháirtnéir sibhialta (nó scartha) d’fhostaí
  • ag gaol cleithiúnach d’fhostaí nach n-íocann cíos le d’fhostaí.

Más iasacht tithíochta cháilitheach í an iasacht, ní mór duit ráiteas sínithe a fháil ó d’fhostaí ina ndearbhaítear an méid sin.

Tabhair do d'aire

Féadann iasacht a úsáideann d’fhostaí chun iasacht maoine a íoc ar ais ina hiomláine a bheith ina hiasacht tithíochta cháilitheach.

Ráta ar neamhthuilleamaí

Féadtar ráta níos ísle ná an ráta sonraithe a úsáid sa chás go bhfuil do ghnóthas páirteach in iasachtaí tithíochta a sholáthar. Féadtar an gnáthráta a ghearrfá ar do do chustaiméirí a úsáid le haghaidh iasacht tithíochta (an ‘ráta ar neamhthuilleamaí’). Ní mór an iasacht a chur ar fáil do d’fhostaí:

  • chun áit chónaithe a cheannach
  • ar feadh téarma sainithe blianta
  • ag ráta seasta úis (socraithe ag ráta ar neamhthuilleamaí).