Léasanna talún agus foirgnimh

Tithe agus árasáin chónaitheacha

Tá léas ar mhaoin chónaithe (tithe agus árasáin) díolmhaithe ó Dhleacht Stampála más rud é:

• gur le haghaidh tréimhse 35 bliain nó níos lú é an léas, nó le haghaidh tréimhse éiginnte
• agus
• go bhfuil an cíos bliantúil €50,000 nó níos lú.

Tabhair do d’aire

Má forghníomhaíodh an léas (sínithe, séalaithe nó an dá rud) roimh an 18 Nollaig 2023, féach Alt 2.1 den Tax and Duty Manual Schedule 1 - Stamp Duties on Leases le haghaidh na dtairseach roimhe seo.

Ní gá duit Tuairisceán Dleachta Stampála a thíolacadh nuair atá an díolúine seo i bhfeidhm.

Sampla

D’aontaigh Máire le hárasán a ligean ar léas le Seán ar feadh 12 mhí ar cíos €3,500 in aghaidh na míosa.

Is é €42,000 an cíos bliantúil.

Mar gheall go bhfuil suim an chíosa a íocfaidh Seán i rith na bliana faoi €50,000, tá an léas díolmhaithe ó Dhleacht Stampála.

Níl ar Sheán tuairisceán Dleachta Stampála a thíolacadh.

Limistéir choiteanna i mbloic árasán a tógadh le déanaí

Ní mór do na húinéirí talún limistéir choiteanna a aistriú chuig Cuideachta Bainistíochta Úinéirí (CBÚ). Folaíonn limistéir choiteanna hallaí iontrála, staighrí, na cinn staighre, bóithre iontrála, cosáin agus na limistéir ghairdín. Tá sé seo leagtha amach in Alt 3(1)(b) den Acht um Fhorbairtí Ilaonad, 2011. Ní mór d’úinéir na talún na limistéir choiteanna a aistriú sula ndíoltar aon árasán nua.

Nuair a aistríonn úinéir na talún na limistéir choiteanna chuig an CBÚ, coinníonn sé nó sí an leas tairbhiúil. Ligeann sé seo don CBÚ a bheith cláraithe mar úinéir dlíthiúil na limistéar coiteann. Is leis an CBÚ, áfach, na limistéir choiteanna chun sochair úinéir na talún. Tagann sé seo le hAlt 3(7) den Acht um Fhorbairtí Ilaonad.

Níl Dleacht Stampála inmhuirir ar an aistriú chuig an CBÚ mar gheall go bhfanann an leas tairbhiúil i seilbh úinéir na talún. Níl ort Tuairisceán Dleachta Stampála a thíolacadh. Is é seo an cás fiú más le haghaidh comaoine atá an ionstraim atá ag aistriú na limistéar coiteann chuig an CBÚ.

Faoi Alt 11 den Acht um Fhorbairtí Ilaonad, foráiltear go n-aistrítear an leas tairbhiúil sna limistéir choiteanna chuig an CBÚ ar chríochnú na forbraíochta. Ní mór d’úinéir na talún dearbhú reachtúil a dhéanamh chun é seo a dheimhniú. Níl Dleacht Stampála inmhuirir ar an dearbhú reachtúil. Níl ort Tuairisceán Dleachta Stampála a thíolacadh.

Léas ar éasúintí

I gcás árasán a cheannach, is iondúil go ndeonaíonn an léas cearta slí chun rochtain a fháil ar na limistéir choiteanna. De rogha air sin, féadfaidh sé go bhfuil ionstraim (doiciméad scríofa) ar leithligh ann, ar a dtugtar "Léas ar Éasúintí" de ghnáth, a dheonaíonn cearta den chineál céanna.

Tar éis an Dleacht Stampála a bheith íoctha ar an léas, níl sé inmhuirir ar leithligh ar na cearta slí.  Is é seo an cás bíodh sé gur deonaíodh na cearta sin:

• sa léas
• nó
• sa Léas ar Éasúintí.

Níl ort Tuairisceán Dleachta Stampála a thíolacadh.

Árasán a cheannach de bhun léasa

Eascraíonn muirear ar Dhleacht Stampála faoi cheann muirir an léasa nuair a chruthaítear léas agus i gcúinsí teoranta áirithe eile. Mar sin féin, tá sannadh nó aistriú leasa léasachta ina dhiaidh sin inmhuirir i leith Dleachta Stampála faoin gceann muirir Tíolacadh nó Aistriú ar Dhíol.

Sampla

Ceannaíonn Seán árasán le teideal léasach ar feadh téarma 999 bliain. Cruthaítear léas don téarma sin agus déantar an léas a stampáil faoi cheann muirir an léasa.

Trí bliana ina dhiaidh sin, díolann Seám a árasán le Dáithí trí théarma neamhchaite an árasáin (na 996 bliain atá fágtha) a shannadh do David. Luann an gníomhas go bhfuil Seán ag sannadh an téarma neamhchaite ar chomaoin €250,000. Déantar an sannadh seo a stampáil faoin gceann muirir Tíolacadh nó Aistriú ar Dhíol."