Eolas agus comhairle faoi COVID-19 do cháiníocóirí agus do ghníomhairí

Scéim Fóirdheontais Shealadaigh Pá COVID-19

Eolas ginearálta

Ar an Máirt, 24 Márta 2020, d’fhógair an rialtas bearta nua chun tacaíocht airgeadais a chur ar fáil d’fhostaithe a bhfuil tionchar ag an ngéarchéim COVID-19 orthu. Mar chuid de na bearta seo, tá Scéim Fóirdheontais Shealadaigh Pá á hoibriú ag na Coimisinéirí Ioncaim. Leis an scéim seo, cuireann sé ar chumas fostaithe, a bhfuil tionchar ag an bpaindéim ar a bhfostóirí, tacaíochtaí suntasacha a fháil go díreach óna bhfostóirí tríd an gcóras párolla. Táthar ag súil leis go mbeidh an scéim i bhfeidhm ar feadh 12 sheachtain ón 26 Márta 2020.

Tá an t-eolas seo a leanas bunaithe ar théarmaí an Achta um Bearta Éigeandála ar mhaithe le Leas an Phobail (Covid-19), 2020 (arna rith ag Dáil Éireann).

Ar an gCéadaoin, 15 Aibreán 2020, d’fhógair an tAire Airgeadais tuilleadh uasdátuithe i leith na Scéime Fóirdheontais Shealadaigh Pá. Féadtar teacht ar na hathruithe seo i gcinneadh foirmeálta an Aire  in Letter from Minister for Finance agus tá na sonraí athbhreithnithe leagtha amach thíos.

Beidh an Scéim Fóirdheontais Shealadaigh Pá ar fáil d’fhostóirí a choinníonn a mbaill foirne ar an bpárolla le linn na paindéime COVID-19, rud a chiallaíonn gur féidir le fostóirí nasc a choinneáil lena bhfostaithe nuair a fheabhsaíonn cúrsaí gnó i ndiaidh na géarchéime. Ina theannta sin, laghdóidh oibriú na scéime an t-ualach ar an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí (RGFCS), atá ag déileáil le híocaíochtaí eile a bhaineann le COVID-19.

Moltar d’fhostóirí an scéim seo a oibriú chun é a éascú d’fhostaithe, trí fhostaithe a choinneáil ar a gcuid leabhar agus trína n-iarracht is fearr a dhéanamh chun ioncam suntasach nó ioncam 100% a choinneáil ar feadh thréimhse na scéime.

Na príomhghnéithe den scéim

  • Go dtí an 4 Bealtaine 2020, déanfaidh an scéim fóirdheontais aisíocaíocht €410 le fostóirí i leith gach fostaí cáilitheach.
  • Ón 4 Bealtaine 2020 ar aghaidh, íocaíocht fóirdheontais a bheidh i gceist leis an íocaíocht, bunaithe ar an bpá glan seachtainiúil roimhe seo a bhí ag gach fostaí. Féach tuilleadh eolais thíos.
  • Ba chóir d’fhostóirí an fóirdheontas cuí a íoc le gach fostaí agus féadfaidh siad íocaíocht bhreise a dhéanamh leo ionas nach sáróidh an pá iomlán meánphá glan seachtainiúil an fhostaí.
  • Baineann an scéim fóirdheontais le fostóirí a dhéanann íocaíochtaí breise lena bhfostaithe, agus baineann sé leo siúd nach bhfuil an cumas acu é sin a dhéanamh.
  • Déanann fostóirí an íocaíocht fóirdheontais seo lena bhfostaithe trína ngnáthphróiseas párolla.
  • Aisíocfar le fostóirí na suimeanna a íoctar le fostaithe incháilithe agus a chuirtear in iúl do na Coimisinéirí Ioncaim tríd an bpróiseas párolla.
  • Is iondúil go ndéanfar an aisíocaíocht taobh istigh de dhá lá oibre tar éis an tíolactha párolla a fháil.
  • Ní ghearrfar Cáin Ioncaim ná MSU ar an íocaíocht fóirdheontais a dhéantar tríd an bpárolla.
  • Ní ghearrfar ÁSPC Fostaí ar an bhfóirdheontas ná ar aon íocaíocht bhreise ón bhfostóir.
  • Ní ghearrfar ÁSPC Fostóra ar an bhfóirdheontas agus laghdófar ó 11.05% go 0.5% é ar an íocaíocht bhreisithe ón bhfostóir.

Cé leis a mbaineann an scéim?

Tá an scéim ar fáil d’fhostóirí ó gach earnáil (seachas ón tseirbhís phoiblí agus ón earnáil leathstáit neamhthráchtála) a bhfuil a ngníomhaíochtaí gnó buailte go suntasach ag paindéim COVID-19.

Tá sé ar oscailt do gach fostóir a choinníonn baill foirne ar an bpárolla; féadfaidh sé go bhfuil cuid den fhoireann as obair go sealadach, nó bhfuil cuid acu ag obair uaireanta laghdaithe agus/nó ag fáil pá laghdaithe. Ar an gcoinníoll go gcomhlíonann an fostóir na coinníollacha atá leagtha amach thíos, agus faoi réir an leibhéil pá a dhéantar le fostaithe, féadfaidh sé go bhfuil an fostóir incháilithe don scéim i leith cuid dá fhostaithe nó i leith a chuid fostaithe uile.

Chun cáiliú don scéim, ní mór d’fhostóirí an méid seo a chomhlíonadh

  • ní mór cur isteach diúltach suntasach geilleagrach a bheith orthu mar gheall ar COVID-19
  • ní mór a bheith in ann a léiriú, chun sástacht na gCoimisinéirí Ioncaim, go bhfuil laghdú 25% ar a laghad sa láimhdeachas
  • ní mór gan a bheith in ann gnáthphá a íoc agus gnáth-eisíocaíochtaí a dhéanamh ina n-iomláine
  • agus
  • ní mór a bhfostaithe a choinneáil ar an bpárolla.

Tá an scéim seo teoranta d’fhostaithe a bhí ar phárolla an fhostóra amhail an 29 Feabhra 2020, agus a ndearnadh tíolacadh párolla ina leith chuig na Coimisinéirí Ioncaim sa tréimhse ón 1 Feabhra 2020 go dtí an 15 Márta 2020.

Tar éis don scéim dul in éag, foilseofar, ar shuíomh idirlín na gCoimisinéirí Ioncaim, ainm gach fostóra atá páirteach.

Clárú don Scéim Fóirdheontais Shealadaigh Pá

Maidir le fostóirí atá cláraithe leis na Coimisinéirí Ioncaim cheana féin le haghaidh na Scéime Aisíocaíochta COVID-19 d’Fhostóirí, ní iarrtar orthu aon ghníomh breise a thógáil chun leas a bhaint as an scéim reatha, ná an Scéim Athbhreithnithe. Féadann an fostóir leanúint de thíolacthaí párolla a dhéanamh ar an mbonn céanna is a bhí roimhe seo, agus aisíocfar €410 gach seachtain i ndáil le gach fostaí incháilithe.

I gcás fostóirí, nó a ngníomhairí, ar mian leo clárú le haghaidh na scéime seo, féadann siad iarratas a dhéanamh leis na Coimisinéirí Ioncaim trí na céimeanna seo a leanas a thógáil:

  • Logáil isteach ar ROS M’Fhiosruithe, cliceáil ar ‘Cuir Fiosrú Nua Leis’ agus roghnaigh an catagóir ‘Covid-19: Fóirdheontais Shealadaigh Pá’.
  • Léigh ‘COVID-19: Féindearbhú Fóirdheontais Shealadaigh Pá’ agus cliceáil ar an gcnaipe ‘Tíolaic’.
  • Eiseoidh na Coimisinéirí Ioncaim deimhniú trí M’Fhiosruithe agus féadann an fostóir an scéim a oibriú láithreach.
  • Cinntigh gur cruinn na sonraí cuntais bainc atá ar thaifead na gCoimisinéirí Ioncaim. Féadtar iad seo a seiceáil in ROS in ‘Bainistigh cuntais bhainc’, agus ‘Bainistigh Ríomhaistriú Airgid’, trí shonraí an chuntais bainc a bhfuil an aisíocaíocht le déanamh ann a chur isteach.

Tábhachtach:

Le ROS, féadann fostóir a shonrú do na Coimisinéirí Ioncaim an cuntas bainc a bhfuil íocaíochtaí cánach le déanamh uaidh agus an cuntas bainc a bhfuil aisíocaíochtaí cánach le déanamh ann. Féadfaidh sé go ndéanfaidh an dá cheann acu seo tagairt don uimhir cuntais bainc céanna. Tá cuntas íocaíochta cánach bainc reatha socraithe suas ag mórán fostóirí in ROS, ach chun aisíocaíochtaí a fháil ó na Coimisinéirí Ioncaim, lena n-áirítear aisíocaíochtaí faoin Scéim Fóirdheontais Shealadaigh Pá, is gá d’fhostóirí sonraí a gcuntas aisíocaíochta bainc a chur leis. Féadtar é seo a dhéanamh trí ROS in ‘Bainistigh cuntais bhainc’, agus ‘Bainistigh Ríomhaistriú Airgid’, trí shonraí an chuntais bainc a bhfuil an aisíocaíocht le déanamh ann a chur isteach.

Tá treoracha in Cabhair le ROS ar an gcaoi le cuntas aisíocaíochta bainc a shocrú suas.

An scéim a oibriú ón Déardaoin 26 Márta 2020

Mar atá san achoimre thuas, ón 4 Bealtaine, aistreofar an scéim isteach ina scéim le híocaíochtaí fóirdheontais bunaithe ar ghnáth-ghlanphá seachtainiúil an fhostaí (féach an t-eolas breise thíos). Idir an dá linn, aisíocfar suas le €410 faoin scéim fóirdheontais, ar dtús, le fostóirí i leith gach fostaí cáilitheach, is cuma ioncam an fhostaí. Chun críocha riaracháin, áfach, agus chun gur féidir íocaíochtaí fóirdheontais a dhéantar a réiteach amach anseo, ba chóir d’fhostóirí na sonraí seo a leanas a chur isteach nuair a ritheann siad a bpárolla:

  • An aicme ÁSPC a shocrú mar J9.
  • Suim neamh-incháinithe a chur isteach, suas le 70% de ghlanphá seachtainiúil an fhostaí:
    • suas le €410 sa tseachtain sa chás go bhfuil an meán-ghlanphá seachtainiúil níos lú ná nó cothrom le €586
    • suas le €350 sa tseachtain sa chás go bhfuil an meán-ghlanphá seachtainiúil níos mó ná €586 agus níos lú ná nó cothrom le €960.
  • Mura ndéanann an fostóir aon íocaíocht bhreisithe leis an bhfostaí, ba chóir dóibh suim phá €0.01 a chur isteach faoi Phá Comhlán.
  • Má tá íocaíocht bhreise á déanamh ag an bhfostóir leis an bhfostaí, ba chóir dóibh an tsuim seo a chur isteach faoi Phá Comhlán.
  • Tá sé tábhachtach nach gcuireann fostóirí íocaíocht an Fhóirdheontais Shealadaigh Pá san áireamh faoi Phá Comhlán.
  • Chun leas a bhaint as an bhfóirdheontas pá, ní mór nach mbeadh an fóirdheontas pá móide aon phá breise níos mó ná an meán-ghlanphá seachtainiúil.
  • Ní mór minicíocht an phá agus uimhir na tréimhse a chur isteach sa tíolacadh párolla.

Ón 16 Aibreán 2020, tá an fóirdheontas pá ar fáil le tacú le fostaithe a raibh a bpá roimh COVID-19 níos mó ná €76,000, agus a bhfuil a bpá tar éis COVID-19 tite faoi €76,000, faoi réir na socraíochtaí um chisealú agus barrchaolú le cinntiú nach sáraíonn an glanphá €960 sa tseachtain.

Sna cásanna seo ina bhfuil tuilleamh an fhostaí laghdaithe faoi

  • níos lú ná 20%, níl fóirdheontais iníoctha
  • idir 20% agus 39%, tá fóirdheontas suas le €205 iníoctha
  • bhreis agus 40%, tá fóirdheontas suas le €350 iníoctha.

Ríomhtar uasmhéid an fhóirdheontais iníoctha de bhun tagartha do ghlanphá seachtainiúil an fhostaí roimhe seo i leith Eanáir agus Feabhra 2020 agus an pá comhlán atá á dhéanamh ag an bhfostóir. Mar atá leagtha amach thíos, tá an fóirdheontas barrchaolaithe le cinntiú nach sáraíonn glanphá seachtainiúil an fhostaí (ranníocaíocht an fhostóra agus an fóirdheontas pá) €960 glan sa tseachtain.

Ní asbhaintear Cáin Ioncaim, MSU, CMÁ (más cuí) ná ÁSPC ón bhFóirdheontas Sealadach Pá. Beidh an Fóirdheontas, áfach, faoi dhliteanas Cánach Ioncaim agus MSU, le hathbhreithniú ag deireadh na bliana.

I mórán cásanna, is é an toradh a bheidh ar an bhFóirdheontas Sealadach Pá agus aon ioncam breise a bheith á n-íoc ag an bhfostóir ná go n-aisíocfar an Cháin Ioncaim agus an MSU atá íoctha cheana féin ag an bhfostaí. Maidir le haon aisíocaíochtaí Cánach Ioncaim agus MSU a thagann aníos mar thoradh ar chreidmheasanna cánach agus bandaí ráta a chur i bhfeidhm, féadann an fostóir iad a aisíoc agus aisíocfaidh na Coimisinéirí Ioncaim an tsuim seo leis an bhfostóir chomh maith.

Ní mór nach n-oibreodh fostóirí an scéim seo i leith aon fhostaí a bhfuil éileamh á dhéanamh acu i leith tacaíocht dhúblach (an Íocaíocht Dífhostaíochta Paindéime, mar shampla) ón RGFCS. Sa chás go bhfostaítear arís fostaí a ligeadh chun bealaigh roimhe seo, beidh an fostaí incháilithe le haghaidh na Scéime Fóirdheontais nuair a scoirtear a n-éileamh leis an RGFCS.

Bunaithe ar an bhfaisnéis a chuirtear ar fáil i dtíolacthaí párolla agus má chloítear leis na teorainneacha uasta, de réir na hachoimre thuas, tabharfaidh na Coimisinéirí Ioncaim an Fóirdheontas Sealadach Pá a íoctar le gach fostaí.

Gearrfar pionóis má bhaintear aon mhí-úsáid as an Scéim Fóirdheontais, bíodh sé nach ndéantar féindearbhú mar is ceart, nach gcuirtear an t-airgead ar fáil d’fhostaithe, nó nach gcloítear le treoirlínte na gCoimisinéirí Ioncaim nó le treoirlínte ábhartha eile.

An scéim a oibriú ón 4 Bealtaine 2020

I gcomhréir le hAlt 28 den Acht um Bearta Éigeandála ar mhaithe le Leas an Phobail (Covid-19) 2020

rinne an tAire Airgeadais cinneadh ar an gCéadaoin, 15 Aibreán 2020 chun an fóirdheontas a fheabhsú dóibh siúd a raibh a méan-ghlanphá seachtainiúil i leith Eanáir agus Feabhra 2020 níos lú ná €500, chomh maith leo siúd a raibh a meán-ghlanphá seachtainiúil níos mó ná €960. Beidh éifeacht ag na hathbhreithnithe seo i leith párolla a thíolactar do na Coimisinéirí Ioncaim ar an 4 Bealtaine 2020 nó dá éis, le dáta pá ar an dáta sin nó dá éis. Ina theannta sin, cinnteoidh oibriú na scéime seo go bhfuil fostóirí ar aon eolas maidir le huasmhéid phearsanta an fhóirdheontais i leith gach fostaí aonair bunaithe ar a mheán-ghlanphá seachtainiúil roimhe seo.

Rinne na Coimisinéirí Ioncaim Uasmhéid Fóirdheontais Sheachtainiúil Pá (UFSP) gach fostaí a ríomh bunaithe ar Meán-Ghlanphá Seachtainiúil (MGPS) an fhostaí agus tá sé seo á chur ar fáil, chomh maith le faisnéis riachtanach eile, do gach fostóir (atá ag oibriú na scéime) i ndáil le gach fostaí gníomhach.  Sa chás go bhfuil níos mó ná fostaíocht amháin ag duine aonair, déanfaidh na Coimisinéirí Ioncaim an MGPS ag leibhéal na fostaíochta agus an fhostaí a ríomh agus cuirfidh faisnéis ar fáil do gach fostóir ar an UFSP atá i bhfeidhm don fhostaíocht sin.

Cuirfear an fhaisnéis ar fáil le híoslódáil i bhformáid ar a dtugtar comhad CSV.  Féadfaidh an fostóir an fhaisnéis seo a iompórtáil isteach ina bhogearraí párolla agus bainfidh na bogearraí párolla úsáid as an bhfaisnéis seo, nó an fhaisnéis seo a úsáid taobh amuigh de bhogearraí párolla in éineacht leis na rátaí nua agus suim aon Íocaíochta Comhláine Breisithe, chun an fóirdheontas pá a ríomh i leith gach fostaí incháilithe.

Féadtar comhad sonraí CSV an Fhostóra a íoslódáil ó ROS. Nuair a mharcáiltear fostaí mar dhuine atá incháilithe sa chomhad, tugann sé seo le fios go bhfuil na tíolacthaí párolla cáilitheacha riachtanacha ag an bhfostóir le haghaidh shonraí an fhostaí  Tá tuilleadh eolais ar fáil in Aguisín 2 de na Ceisteanna Choitianta in Operational phase of the COVID-19: Temporary Wage Subsidy Scheme.  De rogha air sin tá físeán thíos ina dtugtar achoimre céim ar chéim ar an nós imeachta chun an comhad a íoslódáil.

Rátaí an fhóirdheontais ón 4 Bealtaine 2020

Táthar ag súil leis go mbeidh na rátaí nua seo a leanas i bhfeidhm ar phárolla a thíolactar ón 4 Bealtaine ar aghaidh a bhfuil an dáta pá sin air nó dáta air idir sin agus deireadh na scéime. (Ní dhéanfar aon siardhátú ar na rátaí athbhreithnithe roimh an 4 Bealtaine.)

Fostaithe a bhí ag tuilleamh suas le €586 glan sa tseachtain roimhe seo

  • Beidh fóirdheontas 85% iníoctha i gcás fostaithe nach raibh a meán-ghlanphá seachtainiúil roimhe seo níos mó ná €412.
  • Beidh fóirdheontas bunráta suas le €350 iníoctha i gcás fostaithe a raibh a meán-ghlanphá seachtainiúil roimhe seo níos mó ná €412 ach nach raibh níos mó ná €500.
  • Beidh fóirdheontas 70% iníoctha i gcás fostaithe a raibh a meán-ghlanphá seachtainiúil roimhe seo níos mó ná €500 ach nach raibh níos mó ná €586, agus tá teorainn uasta €410 i bhfeidhm.

Fostaithe a bhí ag tuilleamh breis agus €586 glan sa tseachtain roimhe seo

  • I gcás fostaithe a raibh a meán-ghlanphá seachtainiúil níos mó ná €586 sa tseachtain ach nach raibh níos mó ná €960 sa tseachtain, ní bheidh an fóirdheontas sealadach pá níos mó ná €350 sa tseachtain, agus ríomhfar é de bhun tagartha don tuarastal comhlán íoctha ag an bhfostóir agus a éifeacht ar an meán-ghlanphá seachtainiúil mar seo a leanas:
  • Beidh fóirdheontas €350 iníoctha le fostaithe a raibh meán-ghlanphá seachtainiúil níos mó ná €586 acu sa chás go n-íocann an fostóir tuarastal comhlán dóthanach arb ionann é agus suim suas le 60% de thuilleamh glan seachtainiúil an fhostaí;
  • Beidh fóirdheontas €205 iníoctha le fostaithe a raibh meán-ghlanphá seachtainiúil níos mó ná €586 acu sa chás go n-íocann an fostóir tuarastal comhlán dóthanach arb ionann é agus suim atá níos mó ná 60% ach nach bhfuil níos mó ná 80% de ghlan-tuilleamh seachtainiúil an fhostaí;
  • Ní bheidh fóirdheontas iníoctha le fostaithe a raibh meán-ghlanphá seachtainiúil níos mó ná €586 acu sa chás go n-íocann an fostóir tuarastal comhlán dóthanach arb ionann é agus suim atá níos mó ná 80% de thuilleamh glan seachtainiúil an fhostaí.

Ciallaíonn na socruithe nua chomh maith go bhfuil an fóirdheontas pá ar fáil le tacú le fostaithe a raibh a dtuarastal roimh COVID-19 níos mó ná €76,000 agus a bhfuil a dtuarastal tar éis COVID-19 tite faoi €76,000, faoi réir na rialacha um chisealú agus barrchaolú.

Beidh barrchaolú ar an bhfóirdheontas i bhfeidhm ar gach cás ina bhfuil an pá comhlán a íocann an fostóir móide suim an fhóirdheontais níos mó ná an meán-ghlanphá seachtainiúil roimhe seo. Ríomhtar é seo tríd an bpá comhlán a íocann an fostóir a dhealú ón meán-ghlanphá seachtainiúil roimhe seo agus cintíonn nach mbeidh aon fhostaí níos fearr as a bheith faoin scéim. An t-aon eisceacht ón mbarrchaolú ná nuair is mian le fostóir ranníocaíocht fostóra a íoc, agus nuair nach sáraíonn sé €350 sa tseachtain nuair a chuirtear leis an bhfóirdheontas pá don fhostaí é. I gcásanna den chineál sin, ní fheidhmeofar barrchaolú ar an bhfóirdheontas sealadach pá.

Treoir/Eolas

Tá treoir mhionsonraithe foilsithe ag na Coimisinéirí Ioncaim maidir leis an scéim, chomh maith le Ceisteanna Coitianta, áireamháin fóirdheontas samplach agus eolas ar incháilitheacht fostóirí. Tugtar na doiciméid seo cothrom le dáta ar bhonn leanúnach, agus áirítear ina measc:

Féadtar treoir bhreise a fháil ar ár leathanach Treoir maidir le hincháilitheacht fostóirí le haghaidh na Scéime Fóirdheontais Shealadaigh Pá COVID-19.

I gcás fiosruithe ginearálta maidir leis an Scéim, ba chóir d’fhostóirí teagmháil a dhéanamh le Deasc Chabhrach Náisiúnta na gCoimisinéirí Ioncaim d’fhostóirí trí M’Fhiosruithe agus sonraí a chur ar fáil faoin bhfiosrú mar aon le huimhir dhíreach theagmhála.

Ar aghaidh: Seirbhísí na gCoimisinéirí Ioncaim, aisíocaíochtaí agus aisíocaíochtaí cánach