Maoin a dhíol, a cheannach nó a aistriú
Céard is imréiteach ó na Coimisinéirí Ioncaim ann?
Ní mór duit imréiteach a fháil ó na Coimisinéirí Ioncaim roimh dhíol nó aistriú maoine. Le h-imréiteach na gCoimisinéirí Ioncaim, deimhnítear go bhfuil an mhaoin go hiomlán comhlíontach ó thaobh na Cánach Maoine Áitiúla (CMÁ) de.
Tá dhá chineál imréiteach ó na Coimisinéirí Ioncaim ann:
- Imréiteach ginearálta.
- Imréiteach sonrach.
Ní cháilíonn an mhaoin le haghaidh imréiteach ginearálta nó sonrach sa chás go bhfuil:
- dliteanais CMÁ amuigh nó iarchurtha, nó dliteanais ón Muirear Teaghlaigh (MT)
- tuairisceáin CMÁ amuigh
- éilimh ar dhíolúine nach bhfuil fíoraithe.
Is é an bealach is éasca duit (an díoltóir) é seo a sheiceáil ná logáil isteach ar CMÁ ar líne chun athbhreithniú a dhéanamh ar do thaifid CMÁ.
Imréiteach ginearálta
Ciallaíonn imréiteach ginearálta nach bhfuil ort iarratas a thíolacadh do na Coimisinéirí Ioncaim. Bíonn imréiteach ginearálta i bhfeidhm má chomhlíontar Coinníoll 1 nó Coinníoll 2 mar atá thíosluaite.
Coinníoll 1
Roinntear Coinníoll 1 ina chuid A agus ina chuid B, ag brath ar an áit a bhfuil an mhaoin lonnaithe. Má tá an mhaoin i mBaile Átha Cliath (cathair nó contae), féach Coinníoll 1A. Má tá an mhaoin lonnaithe áit ar bith lasmuigh de Bhaile Átha Cliath, féach Coinníoll 1B.
Coinníoll 1A - Maoine i mBaile Átha Cliath (cathair nó contae)
Má tá an mhaoin lonnaithe i gcathair nó i gcontae Bhaile Átha Cliath, féadtar í a dhíol ar suas le €500,000 le himréiteach ginearálta.
Coinníoll 1B - Maoine lasmuigh de Bhaile Átha Cliath
Má tá an mhaoin lonnaithe lasmuigh de Bhaile Átha Cliath, féadtar í a dhíol ar suas le €400,000 le himréiteach ginearálta.
Coinníoll 2
Mura gcomhlíontar Coinníoll 1, féadfaidh imréiteach ginearálta a bheith i bhfeidhm faoi Choinníoll 2. Tá feidhm le Cionníoll 2 mura sáraíonn an praghas díola ceachtar de na tairseacha seo a leanas:
- 25% de uasteorainn an bhanda luachála a dearbhaíodh amhail an 1 Samhain 2021 (nó 25% thar an luach dearbhaithe iarbhír do mhaoine os cionn Banda 19).
- uasteorainn na banda luachála a dearbhaíodh amhail an 1 Samhain 2025 (nó an luacháil sonrach a dearbhaíodh i gcás maoine os cionn bhanda 19).
Sampla 1
Luacháil Seán a mhaoin i mBanda 3 (€262,501 - €350,000) amhail an 1 Samhain 2021. Rinne sé a mhaoin a luacháil i mBanda 5 (€525,001 - €630,000) amhail an 1 Samhain 2025. Tá Seán ag díol a mhaoine anois ar €580,000.
Is é €350,000 uasteorainn an bhanda lúachála a dhearbhaigh Seán amhail an 1 Samhain 2021. €350,000 mó 25% = €437,500. Is é €437,500 an tairseach imréitigh ghinearálta don dáta luachála an 1 Samhain 2021.
Is é €630,000 uasteorainn an bhanda lúachála a dhearbhaigh Seán amhail an 1 Samhain 2025. Is é €630,000 an tairseach le haghaidh imréitigh ginearálta don dáta luachála an 1 Samhain 2025.
Sáraíonn an praghas díola €580,000 an tairseach le aghaidh imréitigh ginearálta don dáta luachála, an 1 Samhain 2021 Níl imréiteach ginearálta i bhfeidhm. Ní mór do Sheáin iarratas a dhéanamh chuig na Coimisinéirí Ioncaim chun imréiteach sonrach a fháil i dtaca leis an luacháil a dhearbhaigh sé amhail an 1 Samhain 2021.
Sampla 2
Rinne Sorcha a maoin a luacháil i mBanda 4 (€350,001 - €437,500) amhail an 1 Samhain 2021. Rinne Sorcha a maoin a luacháil i mBanda 4 (€420,001 - €525,000) amhail an 1 Samhain 2025. Tá Sorcha ag díol a maoine anois ar €540,000.
Is é €437,500 uasteorainn an bhanda lúachála a dhearbhaigh Sorcha amhail an 1 Samhain 2021. €437,500 móide 25% = €546,875. Is é €546,875 an tairseach imréitigh ghinearálta don dáta luachála an 1 Samhain 2021.
Is é €525,000 uasteorainn an bhanda lúachála a dhearbhaigh Sorcha amhail an 1 Samhain 2025. Is é €525,000 an tairseach imréitigh ghinearálta don dáta luachála an 1 Samhain 2025.
Sáraíonn an praghas díola €540,000 an tairseach le aghaidh imréitigh ginearálta don dáta luachála an 1 Samhain 2025. Níl imréiteach ginearálta i bhfeidhm. Ní mór do Shorcha iarratas a dhéanamh chuig na Coimisinéirí Ioncaim ar imréiteach sonrach i dtaca leis an luacháil a dhearbhaigh sí amhail an 1 Samhain 2025.
Sampla 3
Luacháil Stiofán a mhaoin a luacháil i mBanda 7 (€612,501 - €700,000) amhail an 1 Samhain 2021. Rinne sé a mhaoin a luacháil i mBanda 7 (€735,001 - €840,000) amhail an 1 Samhain 2025. Tá Stiofán ag díol a mhaoine anois ar €800,000.
Is é €700,000 uasteorainn an bhanda lúachála a dhearbhaigh Stio amhail an 1 Samhain 2021. €700,000 mó 25% = €875,000. Is é €875,000 an tairseach imréitigh ghinearálta don dáta luachála an 1 Samhain 2021.
Is é €840,000 uasteorainn an bhanda lúachála a dhearbhaigh Stio amhail an 1 Samhain 2025. Is é €840,000 an tairseach imréitigh ghinearálta don dáta luachála an 1 Samhain 2025.
Tá an praghas díola €800,000 faoi bhun na dtairseach a shonraítear don dá dháta luachála. Bíonn imréiteach ginearálta i bhfeidhm.
Roimh dhíol na maoine, féadfaidh tú (an díoltóir) Imréiteach Ginearálta a fháil trí theacht ar an gcóras CMÁ ar líne ag baint úsáid as:
Tá Uimhir Aitheantas do Mhaoine agus an UAP ar fáil i ngach comhfhreagras CMÁ a éisíonn na Coimisinéirí Ioncaim.
Ba chóir duit an Achoimre ar Stair na Maoine ón gcóras CMÁ a phriontáil ón tseirbhís ar líne chun a dheimhniú nach bhfuil aon dliteanas ná tuairisceán amuigh. Féadtar é sin a úsáid mar dheimhniú go bhfuil díoltóir na maoine comhlíontach ó thaobh CMÁ de.
Chun tuilleadh eolais a fháil maidir le conas rochtain a fháil ar d'Achoimre ar Stair Maoine, féach "Tuilleadh treorach" ar an leathanach seo.
Má tá díolúine ón CMÁ éilithe agat, léireofar é seo san Achoimre ar Stair na Maoine. Ní mór duit a chinntiú go bhfuil an díolúine a éilíodh fíoraithe ag na Coimisinéirí Ioncaim sula bhféadtar an mhaoin a dhíol nó a aistriú faoi imréiteach ginearálta. Sa chás go bhfuil díolúine fíoraithe ag na Coimisinéirí Ioncaim, léirítear "Díolúne - Fíoraithe" faoin 'Stádas' san Achoimre ar Stair na Maoine.
Mura bhfuil an díolúine fíoraithe ag na Coimisinéirí Ioncaim, léirítear "Díolúine - Gan Fíorú" faoin 'Stádas'. Má tá díolúine gan fíorú san Achoimre ar Stair na Maoine, ní mór don díoltóir teagmháil a dhéanamh leis na Coimisinéirí Ioncaim chun an díolúine a fhíorú.
Imréiteach sonrach
Mura gcomhlíonann tú Coinníoll 1 nó Coinníoll 2, ní mór duit iarratas a dhéanamh chuig na Coimisinéirí Ioncaim ar imréiteach sonrach. Féadtar iarratas a dhéanamh ar imréiteach sonrach trí Fhoirm CMÁ5 a chomhlánú. Ar an bhfoirm seo, ní mór duit na nithe seo a leanas a sholáthar:
- sonraí faoi aon luacháil maoine dearbhaithe amhail an 1 Samhain 2021 agus an 1 Samhain 2025 (mar is infheidhme)
- agus
- ní mór duit faisnéis agus doiciméid chuí a chur ar fáil mar thaca don luacháil/na luachálacha a dearbhaíodh.
Féadtar d’fhoirm a thíolacadh trí M’Fhiosruithe nuair a logálann tú isteach ar an tseirbhís CMÁ ar líne.
Déanfaidh na Coimisinéirí Ioncaim athbhreithniú ar d'iarratas CMÁ5 agus eiseofar cinneadh ar cé acu an féidir imréiteach sonrach a dheonú nó nach féidir.
Ní gá don díoltóir imréiteach sonrach a fháil i dtaca leis an luacháil a dearbhaíodh amhail an 1 Bealtaine 2013. Mar sin féin, i gcásanna teoranta áirithe, féadfaidh na Coimisinéirí Ioncaim tuilleadh eolais a iarraidh i dtaca leis an luacháil seo mar chuid den imréiteach sonrach.
Má tá imréiteach sonrach éisithe ag na Coimisinéirí Ioncaim, clúdaíonn sé seo gach tréimhse agus ní gá aon ghníomh eile a ghlacadh.
Tabhair do d'aire
Féadtar iarratas a dhéanamh ar imréiteach sonrach a luaithe is a chomhaontaítear an díol. Má tá imréiteach sonrach ag teastáil, ba chóir duit d'iarratas a thíolacadh chomh luath agus is féidir, tar éis an díol a chomhaontú.
De ghnáth, próiseáiltear iarratais ar imréiteach sonrach laistigh de 12 lá oibre. Ná déan teagmháil leis na Coimisinéirí Ioncaim go dtí go mbeidh an t-am seo istigh.
Féach an Tax and Duty Manual Part 11-01 LPT clearance on the sale or transfer of residential properties, chun treoir mhionsonraithe a fháil.
Ar aghaidh: Doiciméid imréitigh do dhíolacháin roimhe seo