Céard a bhíonn san áireamh sa phá?

Íocaíochtaí cnapshuime

Íocaíochtaí scoir nó fágála oibre

Féadtar roghnú cnapshuim a íoc le fostaí ata ag dul ar scor nó atá ag fágáil na hoibre. Ba chóir caitheamh leis an íocaíocht seo mar phá má tá sé níos mó ná ceachtar den mhéid seo:

  • díolúine bhunúsach agus díolúine mhéadaithe (más dlite)
  • Sochar Caighdeánach Aoisliúntais Caipitil.

Díolúine bhunúsach

An díolúine bhunúsach ná €10,160 móide €765 le haghaidh gach bliana iomláine a d’oibrigh d’fhostaí duit.

Féadtar an méid seo a leanas a áireamh i leith bliain iomlán oibre:

  • am a caitheadh ag obair roimh agus tar éis sos gairme
  • tréimhse roinnte poist nó obair pháirtaimseartha
  • obair do chuideachtaí grúpa, agus an obair uile déanta in Éirinn.

Má glac d’fhostaí sos gairme, ní fhéadtar é seo a áireamh.

Díolúine mhéadaithe

Féadann d’fhostaí díolúine mhéadaithe a  éileamh, suas le €10,000, ar an gcoinníoll nach bhfuair siad íocaíocht chnapshuime sna deich mbliana roimhe.

Féadfaidh sé go bhfuil íocaíocht chnapshuime dlite do d’fhostaí óna scéim pinsin. Ní mór duit an chnapshuim seo a asbhaint ón €10,000.

Mura bhfuil an íocaíocht seo dlite fós, is éard a dhéantar ná a luach reatha a asbhaint uaidh.

Féadfaidh sé gur aontaigh d’fhostaí lena soláthraí pinsin nach bhfaighidh siad riamh íocaíocht chnapshuime. Ní mór dóibh thú a chur ar an eolas faoin gcomhaontú seo ionas go bhfaightear an díolúine mhéadaithe.

Sochar Caighdeánach Aoisliúntais Caipitil

Is éard atá sa Sochar seo ná faoiseamh breise a fhéadann d’fhostaí a bheith i dteideal a fháil. Téann sé chun sochar fostaithe a bhfuil tuilleamh ard acu agus seirbhís fhada. Ríomhtar an Sochar mar 1/15 den mheánphá bliantúil do na 36 mí dheireanacha d’fhostaíocht. Déantar é seo a mhéadú faoi líon na mblianta iomlána seirbhíse. Déantar gach cnapshuim saor ó cháin a dhealú ón sochar seo.

Íocaíocht in ionad fógra

Ba chóir caitheamh leis an íocaíocht in áit fógra mar phá má tá sé mar chuid de chonradh do chuid fostaithe. Ní fhéadann an íocaíocht seo leas a bhaint as an díolúine bhunúsach.

Íocaíochtaí mar chúiteamh ar athrú i gcleachtais oibre

Féadfaidh sé go bhfuil d’fhostaí i dteideal íocaíocht mar chúiteamh ar athrú i ndualgais. Samplaí de na hathruithe seo is ea:

  • athrú i gcleachtais oibre le teicneolaíocht nua a thabhairt isteach
  • aistriú áite fostaíochta chuig láthair nua.

Áirítear na híocaíochtaí seo mar phá, agus gearrtar cáin orthu ar an ngnáthbhealach.

Féadann d’fhostaí faoiseamh cánach a éileamh i leith na híocaíochta seo ag deireadh na bliana.

Ioncam fostaíochta ó fhoinse sheachtrach

Má tá ioncam ag d’fhostaí ó fhostaíocht eachtrach agus má oibríonn an fostaí in Éirinn, ní mór duit cáin ghearradh air seo ar an ngnáthbhealach.

Féadfaidh sé gur ioncam incháinithe é ioncam i ndáil le hobair taobh amuigh d’Éirinn, ach ní hé seo freagracht s’agatsa.