An Tionscnamh Cathrach Beo (TCB)
Faoiseamh Úinéara–Áititheoir Chónaithigh
Tá Faoiseamh Úinéara-Áititheoir Chónaithigh ann do dhaoine aonair:
- a dhéanann maoin a athchóiriú nó a athfheistiú i Limistéar Speisialta Athnuachana (LSA) le linn na tréimhse incháilithe
- agus
- a áitíonn an mhaoin mar a bpíomháit chónaithe nuair a bhíonn na hoibreacha críochnaithe.
Coinníollacha maidir le Faoiseamh Úinéara–Áititheoir Chónaithigh
Chun cáiliú, ní mór na coinníollacha seo a leanas go léir a chomhlíonadh:
- Ní mór don mhaoin a bheith i LSA.
- Ní mór an mhaoin a bheith tógtha roimh 1975 (roimh an 1 Eanáir 2026, ba é an ceanglas maidir le haois na maoine ná go mbeadh sí tógtha roimh 1915).
- Ní mór Litir Dheimhnithe a bheith agat ón údarás áitiúil.
- Ní mór thusa a bheith ar an gcéad áititheoir sa mhaoin tar éis an athchóirithe nó an athfheistithe.
- Ní mór don mhaoin a bheith ar an t-aon áit chónaithe atá agat nó gurb é do phríomháit chónaithe atá ann.
- ní mór do na costais athfheistithe nó athchóirithe a bheith níos mó ná €5,000.
Cén chaoi le héileamh a dhéanamh
Féadtar faoiseamh a éileamh sa bhliain a áitíonn tú an mhaoin den chéad uair tar éis na hoibreacha a bheith críochnaithe, trí na nithe seo a leanas a thíolacadh:
- Foirm 12 ar moChúrsaí (más oibrí ÍMAT thú).
- Foirm 11 ar moChúrsaí (má tá tú faoin mbonn féinmheasúnaithe).
ButtonInline
ButtonInline
Ráta an fhaoisimh
Braitheann ráta an fhaoisimh ar an mbliain a áitíonn tú an mhaoin den chéad uair.
Maidir le caiteachas cáilitheach:
- roimh 2023:
- is asbhaint Cánach Ioncaim é an faoiseamh arb ionann é agus 10% den chaiteachas cáilitheach gach bliain ar feadh 10 mbliana.
- agus
- ní thugtar méideanna neamhúsáidte ar aghaidh.
- ó 2023 ar aghaidh:
- tugtar faoiseamh thar 7 mbliana mar asbhaint Cánach Ioncaim de:
- 15% den chaiteachas cáilitheach i ngach ceann den chéad 6 bliana
- agus
- 10% i mbliain 7.
- féadtar méideanna neamhúsáidte a thabhairt ar aghaidh agus a úsáid i mblianta ina dhiaidh sin ar feadh suas le 10 mbliana.
Tar éis na hoibreacha a bheith críochnaithe
Ní mór duit cónaí sa mhaoin mar an t-aon áit chónaithe atá agat, nó mar do phríomháit chónaithe, sula bhféadtar faoiseamh a éileamh.
Deontais
Féadfaidh sé go bhfuil tú i dteideal deontas i leith an chostais do mhaoin a athchóiriú nó a athfheistiú. Agus méid an fhaoisimh á ríomh agat, ní mór duit méid an deontais a fuarthas, nó atá infhaighte, a bhaint de na costais cháilitheacha.
Maoin a dhíol le linn na tréimhse deich mbliana
Má dhíolann tú an mhaoin le linn na tréimhse deich mbliana, ní dhéanfar d’Fhaoiseamh Úinéara-Áititheoir Chónaithigh a aisghlámadh. Ní fhéadtar, áfach, a thuilleadh faoisimh a éileamh ón tráth a stopann an mhaoin de bheith mar an t-aon áit chónaithe atá agat, nó mar do phríomháit chónaithe. Féadfaidh tú an faoiseamh a éileamh don bhliain a dhíol tú an mhaoin, ar an gcoinníoll go raibh sé mar phríomháit chónaithe agat le linn na bliana sin.
Tréimhse Cháilitheach
Is í an tréimhse cháilitheach ná dáta tosaigh na Scéime TCB, nó dáta tosaigh an LSA. Cuireadh tús leis na tréimhsí cáilitheacha le haghaidh Faoisimh Úinéara-Áititheoir Chónaithigh ar:
- 5 Bealtaine 2015 maidir le:
- 8 Aibreán 2026 i:
Féadtar faoiseamh TCB a éileamh suas go dtí an 31 Nollaig 2030.
Chun tuilleadh eolais a fháil faoi Fhaoiseamh Úinéara-Áititheoir Chónaithigh, féach Tax and Duty Manual Part 10-13-01a.
Ar aghaidh: Faoiseamh Cónaitheachta Cíosa (Tiarna Talún)