Eolas ar cháin tar éis méala

Dualgais ionadaí phearsanta

Mar ionadaí pearsanta, ní mór duit na dualgais seo a leanas a dhéanamh laistigh de thréimhse ama réasúnta:

  • sócmhainní a bhailiú faoin uacht nó díthiomnacht
  • fiachais a íoc
  • na sócmhainní atá fágtha a roinnt idir na tairbhithe ainmnithe. 

Na Coimisinéirí Ioncaim a chur ar an eolas

Ní mór duit na Coimisinéirí Ioncaim a chur in iúl chomh luath agus is féidir faoin méid seo a leanas:

  • Dáta an bháis
  • D’ainm agus do sheoladh. Cinntíonn sé seo gur chugatsa a sheolfaidh muid aon chomhfhreagras go dtí go bhfuil riar an eastáit tugtha chun críche.

Ceisteanna cánach réamhbháis a shocrú

Ní mór duit aon cheisteanna cánach atá amuigh roimh dháta an bháis a shocrú.

Má roinneann tú an t-eastát gan aon cháin dlite amuigh a íoc, féadfaidh sé go mbeidh ort an cháin a íoc thú féin.

Mura n-éilíonn tú aisíocaíocht chánach atá dlite don eastát, féadfaidh sé go mbeidh ort féin aisíocaíocht a dhéanamh don eastát.

Nuair a bhí an duine éagtha féinfhostaithe

Más rud é go raibh an duine éagtha féinfhostaithe, féadfaidh tú iarraidh ar a gcuntasóir aon tuairisceáin chánach amuigh a thíolacadh. Ní mór duit a chinntiú go n-íoctar go hiomlán aon cháin atá amuigh.

Nuair b’fhostaí an duine éagtha

Má bhí an duine a fuair bás ina bhfostaí Íoc Mar a Thuillir (ÍMAT), féadfaidh sé go bhfuil aisíocaíocht chánach dlite. Cuireann a bhfostóir na Coimisinéirí Ioncaim ar an eolas nuair a dhéantar an íocaíocht deiridh. Rachaidh aon aisíocaíocht dlite don eastát.

Déileáil le cáin i rith na tréimhse riartha

Féadfaidh sé go dtógfaidh sé roinnt ama an t-eastát a riar. I rith na tréimhse seo, féadtar ioncam a thuilleamh agus gnóthachain a dhéanamh ar shócmhainní an eastáit.

Cén chaoi a ngearrtar cáin tar éis an bháis?

Ní mór duit Cáin Ioncaim a íoc ag an ráta caighdeánach i rith na tréimhse riartha. Ní bhfaighidh tú aon chreidmheasanna cánach ná faoiseamh le fritháireamh in aghaidh an ioncaim thuillte.

Féadfaidh sé go bhfaighidh tú oidhreacht agus an dáta luachála mar an dáta báis. Sa chás seo, ní mór duitse mar an tairbhí aon cháin a íoc atá dlite ar ioncam iar-bháis.

An mbeidh aon Cháin Gnóthachan Caipitiúil (CGC) dlite?

Níl aon Cháin Gnóthachan Caipitiúil (CGC) dlite ar bhás duine. 

Mar ionadaí pearsanta, féadfaidh tú sócmhainn a dhíol i rith na tréimhse riartha. Má dhíolann, féadfaidh sé go mbeidh CGC dlite ar an méadú i luach na sócmhainne idir dáta an bháis agus dáta an díola.

Níl CGC dlite ar shócmhainní a aistríonn tú go tairbhí i do cháil mar ionadaí pearsanta.

Sampla

Cheannaigh duine nach maireann scaireanna ar €12,700, a raibh luach €19,050 orthu ar dháta an bháis.

Déantar neamhaird den ghnóthachan caipitiúil €6,350 (€19,050-€12,700). Níl aon CGC dlite.

Ar aghaidh: Céard is tairbhí ann?