Pósadh agus páirtnéireachtaí sibhialta

Measúnú ar leithligh

Má tá tú faoi mheasúnú ar leithligh, gearrtar cáin ort agus ar do chéile nó páirtnéir sibhialta mar dhaoine singil i rith na bliana. Comhlánaíonn sibh beirt tuairisceán cánach singil ar leith.

Roinntear na creidmheasanna cánach seo a leanas, má tá siad éilithe agaibh, go cothrom eadraibh:

Creidmheasanna cánach, faoisimh agus bandaí ráta a leithdháileadh

Féadtar aon chreidmheasanna cánach, faoisimh agus banda ráta neamhúsáidte a aistriú idir dhá chéile nó páirtnéirí sibhialta. Tá sé seo mar an gcéanna leis an mbonn measúnaithe chomhpháirtigh. Mar gheall air seo, ní fhéadtar an méid seo a leanas a aistriú:

  • an Creidmheas Cánach Fostaí
  • Creidmheas Cánach i leith Ioncam tuillte
  • costais fostaíochta
  • nó
  • an méadú sa bhanda ráta caighdeánach.

Féadtar ‘measúnú ar leithligh laistigh de chóimheasúnú’ a thabhairt ar mheasúnú ar leithligh freisin.

An chaoi le measúnú ar leithligh a iarraidh

Féadann tú féin, nó do chéile nó páirtnéir sibhialta measúnú ar leithligh a iarraidh. 

Féadtar measúnú ar leithligh a iarraidh agus do stádas sibhialta a thabhairt cothrom le dáta trí 'Mo Phróifíl' i moChúrsaí. Is gá do do chéile an t-iarratas a dheimhniú trí shíniú isteach ar moChúrsaí agus an stádas atá á nuashonrú a dheimhniú. De rogha air sin, féadtar d’iarratas a dhéanamh trí scríobh chuig na Coimisinéirí Ioncaim. Féadtar é seo a dhéanamh trí M’Fhiosruithe in moChúrsaí. Féadtar aon doiciméad tacaíochta a uaslódáil freisin.

Ní mór an t-iarratas a bheith déanta idir 1 Deireadh Fómhair sa bhliain roimhe agus 31 Márta sa bhliain ina bhfuil tú ag iarraidh an bonn measúnaithe ar leithligh a chur i bhfeidhm. Mar shampla, chun go mbeifí faoin mbonn measúnaithe ar leithligh in 2026, ní mór an t-éileamh a bheith déanta idir 1 Deireadh Fómhair 2025 agus 31 Márta 2026.

Nuair a iarrann tú measúnú ar leithligh, ní fhéadtar é a shiardhátú agus fanann sé i bhfeidhm go dtí go n-iarrann tú é a athrú. Ní mór gurb é an céile nó páirtnéir sibhialta a rinne an t-iarratas an duine a tharraingíonn siar é.

  • Sampla

    Is páirtnéirí sibhialta iad Jennifer agus Máirtín. Níl aon leanaí acu. Roghnaigh siad a bheith faoin mbonn measúnaithe ar leithligh.

    In 2025, fuair Jennifer ioncam fostaíochta de €50,200. Fuair Máirtín ioncam fostaíochta de €34,200.

    Toisc gur gearreadh a gcáin ar leithligh i rith na bliana, gearradh cáin ag an ráta caighdeánach 20% ar an gcéad €44,000 de gach ceann dá n-ioncam. Gearradh cáin ag an ardráta 40% ar aon ioncam os cionn na teorann seo.

    Creidmheasanna Cánach Jennifer le haghaidh 2025

    Creidmheasanna

    Suimeanna

    Creidmheas Cánach Pearsanta

    €2,000

    Creidmheas Cánach Fostaí

    €2,000

    Iomlán

    €4,000
    Dliteanas Cánach Ioncaim Jennifer le haghaidh 2025

     

    Luachanna

    Suimeanna

    Ioncam iomlán

     

    €50,200

    Ioncaim faoi cháin @ 20%

    €44,000

    €8,800

    Ioncaim faoi cháin @ 40%

    €6,200

    €2,480

    Iomlán na Cánach Ioncaim

     

    €11,280

    Lúide creidmheasanna

     

    €4,000

    Cáin iníoctha

     

    €7,280
    Creidmheasanna Cánach Mháirtín le haghaidh 2025

    Creidmheasanna

    Suimeanna

    Creidmheas Cánach Pearsanta

    €2,000

    Creidmheas Cánach Fostaí

    2,000

    Iomlán

    €4,000
    Dliteanas Cánach Ioncaim Mháirtín le haghaidh 2025

     

    Luachanna

    Suimeanna

    Ioncam iomlán

     

    €34,200

    Ioncaim faoi cháin @ 20%

    €34,200

    €6,840

    Iomlán na Cánach Ioncaim

     

    €6,840

    Lúide creidmheasanna

     

    €4,000

    Cáin iníoctha

     

    €2,840

    Is ionann a gcáin iníoctha iomlán le haghaidh 2025 agus €10,120 (€7,280 + €2,840).

    Toisc go raibh ioncam Mháirtín níos lú ná €42,000, bhí €9,800 dá bhanda cánach caighdeánach neamhúsáidte aige i rith na bliana (€44,000- €34,200). 

    Má ghearrtar cáin orthu faoin mbonn cóimheasúnaithe i rith na bliana, d'fhéadfaí cáin a ghearradh ag 20% ar an gcéad €53,000 d'ioncam Jennifer. Féadann Jennifer glacadh le suas le €9,000 (€53,000 – €44,000) de bhanda ráta caighdeánach neamhúsáidte Mháirtín. Tá sé seo faoi réir a leibhéil ioncaim sa bhliain - sa chás seo, is €6,200 an t-uasmhéid inaistrithe.

    Féadann Jennifer a Cáin Ioncaim le haghaidh 2025 a athríomh le banda ráta caighdeánach neamhúsáidte Mháirtín.

    Creidmheasanna Cánach Jennifer le haghaidh 2025

    Ioncam

    Suimeanna

    Creidmheas Cánach do Dhuine Singil

    €2,000

    Creidmheas Cánach d’Fhostaithe ÍMAT

    €2,000

    Iomlán

    €4,000
    Creidmheasanna Cánach Mháirtín le haghaidh 2025

    Creidmheasanna

    Suimeanna

    Creidmheas Cánach do Dhuine Singil

    €2,000

    Creidmheas Cánach Fostaí

    €2,000

    Iomlán

    €4,000
    Dliteanas Cánach Ioncaim athríofa Jennifer le haghaidh 2025

     

    Luachanna

    Suimeanna

    Ioncam iomlán

     

    €50,200

    Ioncaim faoi cháin @ 20%

    €50,200

    €10,040

    Iomlán na Cánach Ioncaim

     

    €10,040

    Lúide creidmheasanna

     

    €4,000

    Cáin iníoctha

     

    €6,040

    Is ionann a gcáin iníoctha athbhreithnithe iomlán le haghaidh 2025 agus €8,880 (€6,040 + €2,840).

    Aistríonn Jennifer agus Máirtín na bandaí ráta trí Thuairisceán Cánach Ioncaim (Foirm 12) a chomhlánú ar líne ag baint úsáide as moChúrsaí. Ní mór dóibh iarratas a thíolacadh trí M'Fhiosruithe freisin.

Ar aghaidh: Déileáil ar leithligh

Foilsithe: 07 Iúil 2026 Priontáil an leathanach seo

Siar chuig leathanach baile Ar ais go barr